Voor smartphones zijn tegenwoordig apps verkrijgbaar waarmee je, volgens de makers ervan, magneetvelden of elektromagnetische straling kan meten. Het Kennisplatform krijgt regelmatig vragen over deze apps. We zien dat deze apps niet altijd doen wat door de makers wordt beweerd.
Mensen die deze meetapps gebruiken, hebben soms moeite met het beoordelen van de meetgegevens uit de app. Dit komt bijvoorbeeld doordat deze apps wel een meetwaarde aangeven, maar geen meeteenheid. Of, als er wel een eenheid wordt gebruikt, is dat soms een eenheid die mensen niet herkennen, bijvoorbeeld nanotesla in plaats van microtesla, of een eenheid die niet in Europa wordt gebruikt, zoals gauss.
Andere apps gebruiken kleuren om de sterkte van het gemeten veld weer te geven. Hoe sterker het veld, hoe feller de kleur, zoals van groen via geel en oranje naar rood. Het is niet altijd duidelijk of er dan ook blootstellingslimieten worden overschreden. Deze onduidelijkheden kunnen in de praktijk leiden tot verkeerde conclusies en daardoor tot meer bezorgdheid. Daarom heeft het Kennisplatform een aantal vragen en antwoorden over het gebruik van dit soort apps op een rij gezet.
De conclusie van het Kennisplatform is dat je deze apps prima kan gebruiken als kompas en om het aardmagnetisch veld te meten. Voor het meten van de (laagfrequente) magnetische velden van hoogspanning of de (hoogfrequente) elektrische velden van bijvoorbeeld mobiele telefonie, bluetooth, wifi, omroepzenders en radar zijn ze niet geschikt.
Inhoudsopgave
Hoe kan een smartphone magneetvelden meten?
Een ander voorbeeld is de gyroscoop. Dit is een sensor die meet in welke stand je smartphone zich bevindt, bijvoorbeeld liggend, schuin of staand. De meeste sensoren in je smartphone kun je niet zien, maar zitten op een chip in je telefoon.
Er zit meestal ook een magnetometer in je smartphone. Een magnetometer is een sensor die statische magneetvelden kan meten. Er zijn diverse apps voor je smartphone, zoals het kompas, die hier gebruik van maken.
Waarom kan je met een smartphone wel de sterkte van het aardmagneetveld meten, maar niet de sterkte van het magneetveld van een hoogspanningslijn?
De apps geven vaak ook de sterkte van het aardmagneetveld weer. Het aardmagneetveld in Nederland heeft een sterkte tussen 40 en 50 microtesla. Deze sterkte kan van plaats tot plaats variëren door de aanwezigheid van metalen in de buurt en door de bodemgesteldheid. Als kompas en voor het meten van de sterkte van het aardmagneetveld kan je deze apps prima gebruiken.
De magnetometer in je smartphone is echter ongevoelig voor de wisselende magneetvelden van de elektriciteitsvoorziening. Er zitten ook geen andere sensoren in je smartphone waarmee je deze wisselende magneetvelden kan meten. Je kan daarom met een smartphone geen magneetvelden meten van elektrische apparaten, hoogspanningslijnen, hoogspanningskabels of transformatorhuisjes.
Er kan verwarring ontstaan omdat de sterkte van het aardmagneetveld en van het magneetveld van bijvoorbeeld een hoogspanningslijn allebei worden uitgedrukt in de eenheid microtesla.
Waarom is een smartphone niet geschikt voor het opsporen van metalen in muren of in de bodem?
Als de smartphone dicht bij een ferrometaal wordt gehouden, zie je in de app meestal de kleur van een wijzer veranderen van groen via geel of oranje naar rood. Er zijn ook apps die met een getal de veldsterkte weergeven. De getoonde waarde van de veldsterkte is in de nabijheid van metaal hoger dan de sterkte van het aardmagneetveld.
Dit soort apps zijn alleen effectief als de smartphone zich dicht bij de ferrometalen bevindt. Ze zijn dus niet geschikt om bijvoorbeeld op het strand naar metalen voorwerpen te zoeken. Ook voor het opsporen van waterleidingen of leidingen van de cv in een muur zijn ze niet altijd geschikt. De app geeft wel een indicatie waar de leiding zich bevindt. Voor het zoeken naar elektriciteitskabels kan je de apps niet gebruiken. Deze kabels zijn altijd van koper of aluminium en dat zijn niet-ferrometalen!
Waarom is een smartphone niet geschikt voor het meten van de sterkte van elektromagnetische velden van mobiele telefonie, bluetooth en wifi?
Er zijn ook apps beschikbaar die de sterkte van een door de smartphone ontvangen radiosignaal kunnen weergeven. Dit doen ze voor de frequentiebanden die de smartphone kan ontvangen, zoals van mobiele telefonie, bluetooth en wifi. De sterkte van het ontvangen radiosignaal wordt in deze apps vaak met oplichtende streepjes of met wijzers weergegeven.
Soms geven de apps ook een meetwaarde, in de eenheid decibel-milliwatt, afgekort dBm. Dit is een maat voor het vermogen dat de radiochip in de smartphone ontvangt. Deze waarde in dBm is een indicatie van de veldsterkte. Deze indicatie kan gebruikt worden om te zien of het ontvangstsignaal op de ene plaats beter is dan op een andere plaats, en hiermee dus ook waar de verbinding beter is.
De vermogenswaarde (in dBm) kan niet zomaar omgerekend worden naar de sterkte van het elektromagnetisch veld buiten de smartphone of naar een vermogensdichtheid. Deze omrekening hangt namelijk ook af van allerlei factoren uit de omgeving, zoals hoe je de smartphone vasthoudt en waar de smartphone zich bevindt ten opzichte van je lichaam. Deze factoren zijn onbekend voor de app.
Je kunt met je smartphone dus niet de sterkte of de vermogensdichtheid meten van elektromagnetische velden die voor mobiele telefonie, bluetooth en wifi worden gebruikt.