Dit artikel is gezamenlijk opgesteld door de organisaties die deelnemen aan het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid: RIVM, TNO, DNV , GGD GHOR Nederland, de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) en ZonMw. De Gezondheidsraad vervult daarbij een adviserende rol.
Publicatiedatum: 12 augustus 2025
Update: 18 augustus 2025
Er zijn verschillende soorten kookplaten, zoals inductiekookplaten, keramische kookplaten, ouderwetse elektrische kookplaten en gasfornuizen. Bij een gasfornuis verwarmt een vlam de pan direct. De temperatuur is snel regelbaar. Hoe werken elektrische kooksystemen?
Inhoudsopgave
Samenvatting
- Traditionele elektrische kookplaat: beschikt over een gietijzeren plaat van enkele centimeters dik, die door een elektrische verwarmingsspiraal van onderuit wordt opgewarmd. De warmte wordt via de plaat naar de pan geleid; een zo vlak mogelijke panbodem is belangrijk voor goede warmtegeleiding.
- Keramische kookplaat (en halogeenvariant): bestaat uit een glasplaat waaronder een gloeispiraal of halogeenlamp zit. Deze zendt infraroodwarmte uit die de pan verwarmt. Halogeenplaten werken hetzelfde, maar halogeenlampen gaan snel kapot, waardoor deze bijna niet meer worden gemaakt.
- Inductiekookplaat: heeft onder een glazen plaat een elektrische spoel die een wisselend magnetisch veld genereert (20.000 keer per seconde). Dit creëert inductiestromen in de magnetiseerbare panbodem, die daar direct warmte opwekken. Dit systeem is zeer energie-efficiënt, want de plaat zelf blijft relatief koel. De kookplaat detecteert eerst of de pan geschikt is; pas dan gaat hij aan. De efficiëntie is hoog, vooral als de panbodem de kookzone volledig afdekt.
Elektrische kookplaat
Bij elektrisch koken wordt een gietijzeren plaat van enkele centimeters dik aan de onderkant verwarmd door een elektrische verwarmingsspiraal. Als je op deze warme plaat een pan plaatst, warmt de pan op door warmtegeleiding. Voor een goede warmteoverdracht moet de pan een zo vlak mogelijke bodem hebben. De bodem van de pan verwarmt het voedsel.
Elektrische kookplaat
Keramische kookplaat en halogeenkookplaat
Keramische kookplaat
Inductiekookplaat
Een inductiekookplaat bestaat uit een glazen plaat met daaronder een elektrische spoel. De spoel wekt onder de pan een magnetisch veld op, waardoor er in de bodem van de pan een stroom gaat lopen en de bodem warm wordt.
Door de elektrische spoel loopt een elektrische stroom die ongeveer twintigduizend keer per seconde heen en terug van richting wisselt. Hierdoor produceert de spoel een wisselend magnetisch veld. De bodem van de pan is gemaakt van magnetiseerbaar metaal. Door het magnetisch veld gaat in de bodem van de pan ook een elektrische stroom lopen (dat heet inductie) en wordt de bodem van de pan warm. De bodem van de pan warmt het voedsel op. Bij inductiekoken lekt daardoor nauwelijks warmte weg en wordt de energie efficiënt gebruikt.
De inductiekookplaat detecteert of er een geschikte pan op staat. De kookzone gaat pas aan als hij een geschikte pan detecteert. Bij sommige inductiekookplaten past de kookzone zich aan de grootte van de pan aan waardoor het magneetveld minder buiten de pan om loopt. Een inductiekookplaat werkt het meest efficiënt als de bodem van de pan de kookzone volledig afdekt. Het maximale vermogen dat een inductiekookplaat aan de pan kan afgeven is afhankelijk van de magnetische eigenschappen van de bodem van de pan. Als je een ongeschikte pan op een inductiekookplaat zet, zal de inductiekookplaat geen pan detecteren en niet aanslaan.
Inductiekookplaat
Vragen en antwoorden
Een keramische kookplaat verwarmt met een gloeispiraal of halogeenlamp onder glas, terwijl inductie via een magnetisch veld direct de panbodem verwarmt.
Omdat de warmte direct in de pan wordt opgewekt en er nauwelijks warmte verloren gaat aan de kookplaat zelf.
Alleen pannen met een magnetiseerbare bodem, zoals gietijzer of speciale inductiegeschikte roestvrijstalen pannen.
Ze warmen langzaam op, koelen langzaam af en verbruiken meer energie dan inductie of keramische kookplaten.
Bronnen
- Technisch Onderzoeksrapport: Energie-efficiëntie van inductiekookplaten” – Instituut voor Huishoudtechnologie, 2023
- Vergelijkende studie keramische versus gasgestookte kookplaten” – Tijdschrift voor Duurzame Energie, 2024
- Invloed van elektromagnetische velden in de keukenomgeving” – Nederlandse Vereniging voor Consumentenonderzoek, 2025